Kapag ubos na ubos ka na

Kung ubos na ubos ka na, hindi mo kailangang lalo pang pilitin ang sarili, o gamitin ang dasal para lampasan ang hangganan ng kaya mo. Hindi ibig sabihin ng pagod na hindi ka taos-puso, at hindi katamaran ang pahinga. May karapatan sa ’yo ang katawan mo, at ang pag-aalaga rito ay bahagi ng amanah (tiwalang ibinigay) ni Allah sa ’yo.

Baka panggabi ka sa isang BPO at halos hindi ka na nakakakita ng araw. Baka OFW ka na halos lahat ng kita ay ipinapadala sa pamilya, working student na nakakatulog sa ibabaw ng notes, ang breadwinner na tinatawagan ng lahat kapag may bayarin, o ang nag-aalaga sa maysakit na magulang nang walang day off. Tuloy ka lang dahil may umaasa sa ’yo, at ngayon, wala ka nang natitirang lakas.

Ano ang maaaring nangyayari

Inilalarawan ng World Health Organization (WHO) ang burnout bilang bunga ng matagal na stress sa trabaho na hindi nahawakan nang maayos. Tatlo ang tanda nito: pakiramdam na ubos o pagod na pagod; paglayo ng loob sa trabaho, o pagiging negatibo at mapait tungkol dito; at pakiramdam na hindi ka na epektibo, na parang laging kulang ang ginagawa mo. Tinatawag ito ng WHO na “occupational phenomenon,” hindi medikal na kondisyon, at para lang sa trabaho ginagamit ang salitang ito. Kung galing sa pag-aalaga o sa pag-aaral ang pagod mo, baka hindi eksakto ang label, pero totoo pa rin ang pagkaubos.

Naglilista rin ang WHO ng mga kalagayan sa trabaho na delikado sa mental health, gaya ng sobrang dami ng trabaho, kulang na tauhan, mahaba, hindi karaniwan o hindi flexible na oras, at kawalan ng kontrol sa sariling workload. Kung parang job description mo iyan, hindi lang ikaw ang problema.

Marami sa atin ang lumaking naniniwalang tanda ng malasakit ang pagod. Dahil sa hiya (takot na makaabala), utang na loob, at pakikisama, mahirap tumanggi sa pamilya o sa dagdag na shift. May tahimik na boses na nagsasabing, “Kapag huminto ako, babagsak ang lahat.” Paghiwalayin ang totoo at ang kuwento. Totoo na “pagod na pagod ako.” Pero ang “mahina ako, tamad, walang utang na loob” ay kuwento lang, at kadalasan ay hindi patas.

Puwedeng magkamukha ang burnout at depression, at magkahiwalay ang pagkakauri sa kanila ng WHO. Pansinin kung gumagaan man lang ang bigat sa isang tunay na day off. Kung hindi, basahin ang mga senyales sa dulo.

Ang iniaalok ng Islam dito

Si Abdullah ibn Amr, isang kasamahan ng Propeta, ay nag-aayuno araw-araw at nagdarasal buong gabi. Pinagsabihan siya ng Propeta (sumakanya nawa ang kapayapaan) na huwag gawin iyon: mag-ayuno sa ilang araw at huwag sa iba, magdasal sa gabi pero matulog din, dahil may karapatan sa ’yo ang katawan mo, at may karapatan sa ’yo ang mga mata mo (Sahih al-Bukhari 5199). Kung kahit ang pagsamba ay kailangang magbigay-daan sa tulog, lalo na ang isa pang shift.

Itinuro rin ng Propeta na gawin lang ang mga gawaing kaya nating ipagpatuloy, dahil hindi napapagod si Allah sa pagbibigay ng gantimpala hangga’t hindi tayo napapagod sa paggawa, at na ang pinakamamahal na gawa kay Allah ay ang tuloy-tuloy, kahit maliit (Sahih al-Bukhari 43; Sahih Muslim 782a). Bahagi ng deen (ang paraan ng pamumuhay na itinuturo ng Islam) ang pagdadahan-dahan para tumagal ka. Hindi ito kahinaan.

Sinasabi ni Allah sa Qur’an na ginawa Niya ang tulog bilang pahinga, at dahil sa Kanyang awa, ginawa Niya ang gabi para magpahinga at ang araw para maghanap ng Kanyang biyaya (Qur’an 78:9; 28:73). Bahagi ng pagkakalikha sa ’yo ang pahinga, hindi premyong makukuha mo lang kapag bumagsak ka na. Kung ang gabi mo ay araw ng iba, ganoon pa rin ang awa.

At kung dahil sa pagod ay nagmamadali o nakakaligtaan mo ang dasal, hindi mo kailangang parusahan ang sarili. Hindi sapilitang ibinabalik sa pagsamba ang pusong ubos na. Sinasalubong ito pabalik, paisa-isang dasal.

Isang maliit na hakbang ngayong gabi

1. Ingatan ang tunay na pahinga. Ngayong gabi, o ngayong umaga kung panggabi ka, bantayan ang tulog mo: ilayo ang phone, padilimin ang kuwarto hangga’t kaya, at kumain muna ng mainit.
2. Pangalanan. Ilista ang mga umuubos sa ’yo at ang mga nagpapalakas sa ’yo, kahit kaunti. Bilugan ang isang umuubos na puwede mong bawasan ngayong linggo.
3. Magtakda ng isang maliit na hangganan. Walang work chat pagkalipas ng oras na itinakda mo. Isang gabi bawat linggo na para sa ’yo. “Makakapagpadala ako sa susunod na sahod, hindi ngayon.” Sa trabaho, puwede mong sabihin: “Gusto kong gawin ito nang maayos, pero hindi ko kaya kung sabay-sabay. Puwede ba nating ilipat ito sa susunod na linggo?”
4. Gawing pahinga ang salah. Bago magdasal, huminga nang dahan-dahan nang tatlong beses; pagkatapos, umupo nang isang minuto nang walang phone. Sinabi ng Propeta kay Bilal na tumawag na sa dasal at bigyan sila ng pahinga sa pamamagitan nito (Sunan Abi Dawud 4985, sahih ang grado). Puwede mong idagdag ang du’a mula sa dulo ng al-Baqarah: Rabbana wa la tuhammilna ma la taqata lana bih, na ang ibig sabihin ay “Panginoon namin, huwag Mong ipapasan sa amin ang hindi namin kayang dalhin” (Qur’an 2:286). O sabihin ito sa sarili mong salita.
5. Magsabi ng totoo sa isang tao. Isang kapatid na puwedeng makihati sa pag-aalaga, isang kaibigan, supervisor, HR, o guro. Hindi mo kailangang magpaliwanag pa; sapat na ang “Ubos na ako.”

Mga tanong na pagninilayan

• Ano ang kinatatakutan kong mangyari kapag nagpahinga ako?
• Kaninong boses ang nagsasabing hindi ako puwedeng huminto?
• Ano ang isang responsibilidad na lagi kong inaako na puwede ko namang ipasa?

Kailan dapat humingi ng dagdag na tulong

Magpatingin sa doktor kung hindi nawawala ang pagod kahit nakapagpahinga ka na nang totoo o nakapag-leave; kung halos araw-araw nang ilang linggo ang lungkot, kawalan ng gana sa mga dating gusto mo, o kawalan ng pag-asa; kung lumalala ang tulog, gana sa pagkain, o kalusugan mo; kung umaasa ka na sa alak, energy drink o gamot para makaraos; o kung nagbababala na ang katawan mo, gaya ng pananakit ng dibdib, pagkahimatay, o pagkakatulog habang nagmamaneho. Matutulungan ka ng doktor na makilala kung burnout ito o depression, at baka makatulong din ang kapag may bigat sa loob. Hindi humihina ang pananampalataya mo dahil nagpahinga ka, uminom ng gamot, o nag-therapy.

Kung may pumapasok sa isip mo na ayaw mo nang magising, gusto mong maglaho, o saktan ang sarili mo, humingi ng tulong ngayon din: sabihin sa taong malapit sa ’yo at tawagan ang mga crisis hotline sa ibaba. Para sa mga tanong tungkol sa pag-aayos ng dasal sa oras ng shift mo, lumapit sa isang kwalipikadong iskolar na nakakaalam ng sitwasyon mo. Ipinapaliwanag ng aming Safety page kung ano ang kaya at hindi kaya ng OurDiwa.

Mga sanggunian

• Sahih al-Bukhari 5199: may karapatan sa ’yo ang katawan at mga mata mo.
• Sahih al-Bukhari 43 at Sahih Muslim 782a: mga gawang kaya mong ipagpatuloy.
• Qur’an 78:9 at 28:73: ang tulog at gabi bilang pahinga at awa.
• Sunan Abi Dawud 4985, sahih ang grado ayon kay al-Albani: pahinga sa pamamagitan ng dasal.
• Qur’an 2:286: huwag ipapasan ang higit sa kaya.
• WHO (2019). Burn-out an “occupational phenomenon”; ICD-11 QD85 Burnout.
• WHO. Mental health at work (fact sheet).

Ang mga kahulugan ng Qur’an dito ay nasa sarili naming simpleng salita, sinuri laban sa salin ng Sahih International sa quran.com; hindi ito literal na salin. Sumusunod sa sunnah.com ang mga numero ng hadith.