Nag-iisa kahit maraming tao sa paligid

Puwede kang makaramdam na nag-iisa kahit puno ang bahay, abala ang opisina, o walang tigil ang group chat. Ang pakiramdam na nag-iisa ay hindi tungkol sa dami ng tao sa paligid mo. Ito ang kirot ng pakiramdam na wala ni isa sa kanila ang talagang nakakakilala sa’yo. Kung ganito ka ngayong gabi, walang mali sa’yo.

Baka OFW ka, tawa nang tawa kasama ang mga anak mo sa video call, tapos mag-isa ka na lang sa maliit na kuwarto pagkatapos. Baka estudyante ka sa Maynila, malayo sa probinsya. Baka nag-Muslim ka at parang hindi ka na bagay sa mga salu-salo ng pamilya, pero wala ka pang komunidad sa masjid. O nasa bahay ka, kasama ang buong pamilya, pero walang nagtatanong kung kumusta ka talaga.

Maaaring pagod ang puso mo, pero hindi ito pinababayaan.

Ano ang maaaring nangyayari

Inilalarawan ng World Health Organization ang loneliness bilang masakit na pakiramdam na nanggagaling sa agwat ng ugnayang gusto mo at ng ugnayang mayroon ka. Kaya puwede itong maramdaman kahit napapaligiran ka ng tao: tungkol ito sa lalim, hindi sa bilang. Ayon sa Commission on Social Connection ng WHO, tinatayang 1 sa bawat 6 na tao sa mundo ang apektado nito, at puwedeng may dagdag pang hadlang sa pakikipag-ugnayan ang mga migrante. Hindi ka nag-iisa sa pakiramdam na ito.

Marami sa atin ang magaling magmukhang okay. Dahil sa pakikisama (pakikibagay sa grupo), nakangiti pa rin tayo. Kapag ikaw ang malakas, ang laging nakikinig, baka wala nang makaisip na kumustahin ka. Ayon sa pananaliksik tungkol sa paghingi ng tulong ng mga Pilipino, puwedeng pigilan tayo ng katatagan at pag-asa sa sarili na humingi ng tulong (Martinez et al., 2020). Puwedeng lakas ang “Kaya ko ’to,” pero puwede rin itong maging pader.

At mahalaga ito: sa pagsusuri ng 148 na pag-aaral, mas mataas nang 50% ang tsansang mabuhay ng mga taong may mas matibay na ugnayan sa kapwa (Holt-Lunstad et al., 2010). Bahagi ng pagkakalikha sa atin ang pakikipag-ugnayan.

Sinasabi ng pakiramdam: “Walang may pakialam.” Pero madalas, mas totoo ang “Wala pang nakakaalam,” at puwede pang magbago iyan.

Ang iniaalok ng Islam dito

Sinasabi sa atin ni Allah sa Qur’an na kapag tinanong Siya ng Kanyang mga lingkod, Siya ay malapit, at sinasagot Niya ang tumatawag sa Kanya (Qur’an 2:186). Hindi pagkatapos mong ayusin ang sarili mo. Sa mismong pagtawag mo.

Maraming kumakapit sa Surah ad-Duha (Ang Liwanag ng Umaga) sa mga panahong nag-iisa sila. Ayon sa tafsir (paliwanag ng Qur’an) ni Ibn Kathir, bumaba ito matapos huminto nang ilang araw ang pagdating ng rebelasyon, isang paghintong nagpabigat sa loob ng Propeta (sumakanya nawa ang kapayapaan) habang tinutuya siya ng mga kalaban na iniwan na siya ng kanyang Panginoon. Saka nanumpa si Allah sa liwanag ng umaga at sa gabing tumatahimik na hindi siya iniwan ng kanyang Panginoon at hindi Siya nasuklam sa kanya (Qur’an 93:1–3). Para sa Propeta ang mga salitang iyon, at mula noon ay naging aliw ito ng mga mananampalataya. Ang pakiramdam na iniwan ka ay hindi patunay na iniwan ka nga.

Sa isang hadith qudsi (kung saan ipinararating ng Propeta ang mga salita ni Allah), sinasabi ni Allah na kasama Niya ang Kanyang lingkod kapag inaalala Siya nito, at kapag lumapit ang lingkod nang naglalakad, lalapitan Niya ito nang patakbo (Sahih al-Bukhari 7405). Alalahanin mo Siya, at aalalahanin ka Niya.

At hindi kailanman hiniling ng Islam na mamuhay ka kasama si Allah nang walang kapwa. Inilarawan ng Propeta ang mga mananampalataya, sa kanilang awa, pagmamahal at kabaitan sa isa’t isa, bilang iisang katawan: kapag sumakit ang isang bahagi, dumaramay ang buong katawan, napupuyat ito at nilalagnat (Sahih al-Bukhari 6011). Bahagi ng pananampalataya ang komunidad.

Walang taong kayang punuin ang buong puso mo; kay Allah lamang ang lugar na iyon. Kapag hinihiling natin sa iisang kaibigan o kapareha na siya na ang lahat-lahat, kadalasan ay lalong lumalalim ang pag-iisa. Hayaang maging tao ang tao, at si Allah ang gawin mong sentro. Ang isang app, kahit ito, ay makakatulong na mahanap mo ang mga salita, pero hayaan mong ibalik ka nito sa kapwa.

Ang pag-alala kay Allah ay hindi nangangahulugang magkunwaring hindi mo kailangan ang iba.

Isang maliit na hakbang ngayong gabi

1. Pagpahingahin ang katawan. Ilagay ang cellphone sa kabilang dulo ng kuwarto bago matulog. Mas lumalakas ang pakiramdam na nag-iisa sa gabi, at lalong lumalaki ang agwat kapag tinitingnan mo ang highlights ng iba nang alas-una ng madaling-araw.
2. Pangalanan ang hinahanap mo. Tapusin ito sa papel: “Nalulungkot ako dahil nami-miss ko…” Ang may nakakakilala sa’yo, ang may nagtatanong, ang sarili mong wika, ang luto ni Nanay. Mas madaling alagaan ang kirot na may pangalan.
3. Kausapin si Allah sa sarili mong salita, gaya ng pagkausap sa Isang napakalapit. Puwede kang magsimula sa: “Ya Allah, pakiramdam ko mag-isa ako. Alam Mo ang nami-miss ko. Bigyan Mo ako ng mabuting kasama, at huwag Mong hayaang makalimutan kong nariyan Ka.”
4. Magpadala ng isang totoong message. “Naisip kita kanina. Kumusta ka talaga?” Iminumungkahi ng WHO ang mga hakbang na ganito kaliit, gaya ng pagbati sa kapitbahay o pagtabi ng cellphone para buong-buo kang naroon sa usapan.
5. Pumili ng isang lugar na babalikan linggo-linggo. Isang klase, isang halaqa (sama-samang pag-aaral) sa masjid, isang volunteer schedule, isang komunidad ng mga Pilipino sa abroad. Kadalasan, sa paulit-ulit na pagbalik nabubuo ang pakiramdam na kabilang ka. At tumingin ka sa paligid: baka may nag-iisa ring katulad mo roon.

Mga tanong na pagninilayan

• Kailan ko pinakanararamdaman na mag-isa ako, at kailan ko nararamdamang kahit kaunti ay kilala ako?
• Sino kaya ang naghihintay na ako ang unang lumapit?
• Ano ang inaasahan kong maibigay ng isang tao na si Allah lamang ang makapagbibigay?

Kailan dapat humingi ng dagdag na tulong

Kapag matagal na, puwedeng pahinain ng pag-iisa ang tulog, gana at pag-asa; ayon sa WHO, doble ang posibilidad na magka-depresyon ang mga taong lonely. Kung wala ka nang gana sa mga dati mong gusto, halos hindi ka na makabangon, o ilang linggo ka nang parang manhid, makipag-usap ka sa doktor, counselor, o taong pinagkakatiwalaan mo. Kung may naiisip kang saktan ang sarili mo, o na mas mabuti pa ang iba kung wala ka, humingi ka na ng tulong ngayon; nasa ibaba ang mga crisis number. Baka makatulong din ang Kapag may bigat sa loob mo.

Kung nasa abroad ka, puwedeng ilang subok bago mo mahanap ang tamang tulong; madalas may dagdag na hadlang ang mga Pilipino sa ibang bansa, gaya ng wika at pag-aalala tungkol sa immigration status (Martinez et al., 2020). Patuloy kang kumatok.

Kung bagong Muslim ka, puwede mong itanong ang tungkol sa pagsasabuhay ng Islam sa isang kwalipikadong iskolar o pinagkakatiwalaang imam; hindi kailanman nakakahiya ang magtanong.

Mga sanggunian

• Qur’an 2:186
• Qur’an 93:1–3
• Ibn Kathir (Abridged), tafsir ng Surah ad-Duha, quran.com
• Sahih al-Bukhari 7405
• Sahih al-Bukhari 6011
• World Health Organization (2025), news release at ulat ng Commission on Social Connection, From loneliness to social connection
• Holt-Lunstad et al. (2010), Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review, PLoS Medicine
• Martinez et al. (2020), Filipino help-seeking for mental health problems and associated barriers and facilitators: a systematic review, Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology
• Ang kahulugan ng mga talata ng Qur’an ay nasa sarili naming simpleng salita, sinuri laban sa Sahih International sa quran.com, at hindi literal na salin.