Paano dalhin ang guilt nang hindi namumuhi sa sarili

Kaya mong dalhin ang guilt nang hindi namumuhi sa sarili kung hahayaan mo itong gawin ang tunay nitong trabaho: ipakita kung ano ang kailangang ayusin, at ituro ka pabalik kay Allah. Sabi ng guilt, “May nagawa akong mali.” Sabi ng pagkamuhi sa sarili, “Mali ang pagkatao ko.” Ang una lang ang may patutunguhan.

Baka ito ang kasalanang paulit-ulit mong binabalikan, mga salitang hindi mo na mababawi, o magulang na nasaktan mo. Baka gabi-gabi mo itong inuulit sa isip, at tinatawag mo itong “pagseseryoso.” Dahan-dahan muna. Ang guilt ay puwedeng maging pintuan, hindi kulungan.

Ano ang maaaring nangyayari

May malinaw na pagkakaiba ang guilt at hiya ayon sa mga nag-aaral ng mga damdaming ito: nakatuon ang guilt sa isang bagay na ginawa mo, habang ang hiya naman ay ginagawa itong hatol sa buong pagkatao mo. Sa isang malaking review, inilarawan ng mga psychologist na sina June Tangney, Jeffrey Stuewig at Debra Mashek na ang guilt ay kadalasang nagtutulak sa tao na itama ang mali (umamin, humingi ng tawad, ayusin ang pinsala), habang ang hiya ay kadalasang nagtutulak na magtago, magkaila, o tumakas. Ayon sa kanila, pinakanakakasira ang guilt kapag humalo na ito sa hiya, at ang “tingnan mo ang ginawa ko” ay nagiging “tingnan mo kung ano ako.”

Diyan madalas naiipit ang marami sa atin. Mukhang kabanalan ang hindi pagpapatawad sa sarili, o ang pakiramdam na masyado kang marumi para magdasal. Pero ikaw pa rin ang nasa gitna nito, at nalalayo ka sa taong nasaktan mo at kay Allah.

Para sa maraming Pilipino, lalong bumibigat ito dahil sa hiya: minsan, mas nakakahiya pang humingi ng tawad kaysa sa pagkakamali mismo, kaya hindi na ito nasasabi. Kung magulang ang nasaktan mo, puwedeng iparamdam ng utang na loob na hindi ka na mapapatawad. At kapag “hindi na lang pinag-uusapan” ang mabibigat na bagay, bumabaon ang guilt at nagiging hiya.

Ang “pakiramdam ko, hindi na ako mapapatawad” ay damdamin. Hindi ito katotohanan tungkol kay Allah.

Ang iniaalok ng Islam dito

Direktang kinakausap ni Allah ang mga taong nagkasala sa sarili nila, at sinasabi Niyang huwag silang mawalan ng pag-asa sa Kanyang awa, dahil pinatatawad Niya ang lahat ng kasalanan (Qur’an 39:53). Ang kawalan ng pag-asa ay hindi kabanalan. Mukha itong pagpapakumbaba, pero sinasabi nitong mas malaki ang pagkakamali mo kaysa sa awa Niya.

Ikinuwento ni Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ang isang manlalakbay sa disyerto na nawalan ng kamelyong may dala ng lahat ng pagkain at tubig niya. Sumuko na siya at humiga sa lilim ng isang puno, wala nang pag-asa, at pagtingin niya, nakatayo na pala sa tabi niya ang kamelyo. Ayon sa Propeta, mas malaki pa ang galak ni Allah kapag bumabalik sa Kanya ang isang lingkod kaysa sa galak ng taong iyon (Sahih Muslim 2747a; tingnan din ang Sahih al-Bukhari 6309). Hindi ito larawan ng Diyos na naghihintay na magmakaawa ka.

Sa Qur’an din, kabilang sa mga pinangakuan ng kapatawaran at Paraiso ang mga taong nagkasala, pagkatapos ay naalala si Allah, humingi ng tawad sa Kanya, at hindi na nagpatuloy sa mali habang alam nilang mali ito (Qur’an 3:135–136). Sinabi rin ng Propeta (sumakanya nawa ang kapayapaan) na ang pagsisisi sa nagawa ay tawbah na mismo (Sunan Ibn Majah 4252, may gradong hasan). Ang kirot na nararamdaman mo ay baka simula na ng tawbah, ang pagbabalik-loob kay Allah.

Karaniwang inilalarawan ng mga iskolar ang tapat na tawbah bilang pagtigil sa mali, tunay na pagsisisi, pagpapasyang hindi na ito babalikan, at kung may ibang taong nagawan ng mali, pagbabalik ng karapatan nila hangga’t kaya mo, ibalik man ang kinuha o humingi ng tawad sa kanila. Ang tawbah ay pag-aayos, hindi pagsira sa sarili. At ang awa ay hindi pahintulot: bukas ang pinto para pumasok ka, hindi para manatili ka kung nasaan ka. Kung komplikado ang sitwasyon (halimbawa, pumanaw na ang tao), magtanong sa isang kwalipikadong iskolar.

Isang maliit na hakbang ngayong gabi

1. Pakalmahin muna ang katawan. Uminom ng tubig at dahan-dahang ibuga ang hininga nang ilang beses. Puwedeng hintayin ang umaga bago ka gumawa ng malalaking hatol sa sarili.
2. Isulat nang simple. Ano ang nangyari, sino ang naapektuhan, at alin ang bahagi mo. Kung may linyang umaatake sa pagkatao mo (“nakakadiri ako”), isulat ito ulit bilang bagay na ginawa mo. Inilalarawan ng psychologist na si Kristin Neff ang self-compassion bilang kabaitan sa sarili sa halip na malupit na pamumuna, pag-alala na bahagi ng pagiging tao ang magkamali, at paghawak sa sakit nang hindi nagpapalamon dito. Hindi ito pagdadahilan; ito ang nagbibigay sa iyo ng lakas na harapin ang nangyari.
3. Lumapit kay Allah, kahit sa ilang salita lang. Kung kaya, mag-wudu (ang paghuhugas bago magdasal) at magdasal ng dalawang tahimik na rak’ah (yunit ng dasal). O bigkasin lang ang du’a (personal na panalangin) nina Adam at Hawwa (sumakanila nawa ang kapayapaan): Rabbana zalamna anfusana wa in lam taghfir lana wa tarhamna lanakunanna minal-khasirin. Ang kahulugan: Panginoon namin, nagkasala kami sa aming sarili, at kung hindi Mo kami patatawarin at kaaawaan, tiyak na mapapabilang kami sa mga nalugi (Qur’an 7:23). Puwede rin ang sarili mong mga salita. Kung pakiramdam mo ay napakalayo na ng dasal, basahin ang pagbabalik sa dasal.
4. Pumili ng isang pag-aayos at isang pananggalang. Isulat ang draft ng paghingi ng tawad, o ng plano kung paano mo ibabalik ang utang mo; puwedeng sa ibang araw na ito ipadala. Kung pribadong kasalanan, alisin ang isang tukso, gaya ng isang app o contact. Pagkatapos, gumawa ng isang mabuting gawa: ipinayo ng Propeta (sumakanya nawa ang kapayapaan) na sundan ang masamang gawa ng mabuti, dahil buburahin nito iyon (Jami’ at-Tirmidhi 1987, may gradong hasan).
5. Huwag itong dalhin nang mag-isa. Sabihin sa isang taong pinagkakatiwalaan mo, o sa isang mabait na imam o ustadz (guro ng Islam), kung ano ang inaayos mo, kahit hindi mo ikuwento ang bawat detalye.

Mga tanong na pagninilayan

• Kung ikinuwento ito sa iyo ng isang malapit na kaibigan, ano ang sasabihin mo sa kanya?
• Paano kaya ang pag-aayos dito, at aling bahagi nito ang kaya mong gawin ngayong linggo?
• Ano ang paniniwala mo tungkol sa awa ni Allah kapag nasa pinakamababa ka?
• Ano ang kadalasang nangyayari bago ka bumalik sa ganitong pagkakamali?

Kailan dapat humingi ng dagdag na tulong

• Kung ang guilt ay naging palagiang takot tungkol sa relihiyon mo (paulit-ulit na wudu o dasal na parang hindi kailanman tama, o paulit-ulit na paghahanap ng kasiguraduhan), baka ito ay waswas, mga bulong ng pagdududa na kusang sumisingit sa isip, na tinatawag ding scrupulosity. Kailangan nito ng mabait na iskolar at ng isang Muslim na mental-health professional, at hindi mahinang pananampalataya ang paghingi ng ganitong tulong.
• Kung ilang linggo ka nang hindi makatulog, makakain, makapagtrabaho, o makaharap sa ibang tao, kumausap ng doktor o counselor.
• Kung may taong patuloy na napipinsala o nasa panganib, kaligtasan nila ang una: sabihin sa taong may magagawa.
• Kung naiisip mong saktan ang sarili mo, o ayaw mo nang mabuhay, pakiusap, humingi ng tulong ngayon. Nasa ibaba ang mga numero, at may dagdag na paliwanag sa aming safety page.
• Para sa mga tiyak na hatol, gaya ng kaffarah (kabayaran para sa ilang kasalanan), magtanong sa isang kwalipikadong iskolar.

Mga sanggunian

• Qur’an 39:53
• Qur’an 3:135–136
• Qur’an 7:23
• Sahih al-Bukhari 6309
• Sahih Muslim 2747a
• Sunan Ibn Majah 4252, may gradong hasan (Darussalam)
• Jami’ at-Tirmidhi 1987, may gradong hasan (Darussalam)
• Tangney, J. P., Stuewig, J., and Mashek, D. J. (2007). Moral emotions and moral behavior. Annual Review of Psychology, 58, 345–372.
• Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101.

Ang mga kahulugan ng Qur’an dito ay isinalaysay sa sarili naming simpleng salita at sinuri laban sa salin ng Sahih International sa quran.com. Hindi ito literal na salin.